ေခါင္းေဆာင္ႏွင့္ ေခါင္းေရွာင္


ဖူးေက်ာ္ဇင္ (Future Wave)

အဖြဲ႕အစည္းတစ္ခုရဲ႕ တိုးတက္ျခင္း၊ ဆုတ္ယုတ္ျခင္းေတြ အားလံုးဟာ ေခါင္းေဆာင္မႈအေပၚမွာ အဓိက မူတည္ေနတယ္လို႔ ေခါင္းေဆာင္မႈ ေဟာေျပာသူ ဆရာႀကီး ဂၽြန္မက္စ္၀ဲလ္က ဆိုပါတယ္။ အဖြဲ႕အစည္း တိုင္း အတြက္အဓိက အေရးႀကီးဆံုးအခ်က္မွာ ေခါင္းေဆာင္ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ေခါင္းေဆာင္ေကာင္း ရွိရင္ ေနာက္လိုက္ေကာင္းေတြလည္း ထြက္ေပၚလာတတ္ပါတယ္။ ေခါင္းေဆာင္ေကာင္းနဲ႔ ေနာက္လိုက္ ေကာင္းေတြ ရွိေနတဲ့ အဖြဲ႕အစည္းဟာဆိုရင္လည္း အရွိန္အဟုန္ျပင္းစြာ တိုးတက္ ဖြြံ႕ၿဖိဳးမႈေတြကို ျဖစ္ေစ ပါတယ္။

အဖြဲ႕အစည္းတိုင္းမွာ ေခါင္းေဆာင္မႈေပးႏိုင္တဲ့ ေခါင္းေဆာင္ေကာင္းေတြ ရွိတတ္သလို တစ္ခ်ိဳ႕အဖြဲ႕ အစည္းေတြမွာေတာ့ ေခါင္းေဆာင္လို႔ မိမိကုိယ္ကို ခံယူ ထားတဲ့ ေခါင္းေဆာင္ မဟုတ္သူေတြကိုလည္း ေတြ႕ရတတ္ပါတယ္။ အဖြဲ႕ အစည္းတစ္ခုမွာ ရာထူးႀကီး႐ံုနဲ႔ ေခါင္းေဆာင္လို႔ မသတ္မွတ္ႏိုင္ပါဘူး။ ကိုယ့္ လက္ေအာက္မွာ ကိုယ္ေစခိုင္းၫႊန္ၾကားႏိုင္တဲ့ လူေတြရွိတုိင္း ေခါင္းေဆာင္ လို႔ မသတ္မွတ္ႏိုင္ပါဘူး။ ေခါင္းေဆာင္မႈ အရည္အခ်င္းေတြနဲ႔ ျပည့္စံုၿပီး အဖြဲ႕ အစည္းကို ပန္းတိုင္ေရာက္ေအာင္ စြမ္းေဆာင္ႏိုင္မွ သာ ေခါင္းေဆာင္ ျဖစ္မွာပါ။

တကယ္ေတာ့ ေခါင္းေဆာင္မႈဆိုတာ အာဏာပါ၀ါရွိ႐ံုနဲ႔ မသက္ဆိုင္ပါဘူး။ အစစ္အမွန္ဟာ “ၾသဇာပါ၀ါ” ရွိတာနဲ႔သာ သက္ဆိုင္တာ ျဖစ္ပါတယ္။ “အာဏာ ပါ၀ါ” ရွိၿပီး “ၾသဇာပါ၀ါ” မရွိရင္ ေခါင္းေဆာင္ အစစ္ မျဖစ္ႏိုင္ပါဘူး။ လုပ္ငန္းတစ္ခုရဲ႕ အႀကီးအကဲသက္သက္သာ ျဖစ္မွာပါ။ ရာထူးအာဏာ ရလာရင္ေတာ့ ဘယ္သူမဆို အႀကီးအကဲ ျဖစ္လာႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေခါင္းေဆာင္ျဖစ္ဖို႔ ဆိုရင္ေတာ့ ရာထူးအာဏာ ထက္ ေခါင္းေဆာင္မႈ အရည္အေသြးနဲ႔ စိတ္ႏွလံုးသားျမင့္ျမတ္ မႈေပၚမွာ အမ်ားႀကီးမူတည္ပါတယ္။

ေခါင္းေဆာင္မွန္ရင္ တာ၀န္ယူမႈ အျပည့္ရွိရပါမယ္။ တခ်ိဳ႕ေသာ ေခါင္းေဆာင္ လုပ္ေနသူေတြကေတာ့ တာ၀န္ယူမႈထက္ အခြင့္အေရး ယူမႈကိုသာ ဦးစားေပးတတ္တယ္။ ဒီလို ဦးေဆာင္သူမ်ိဳးဟာ ေခါင္းေဆာင္ မဟုတ္ပါဘူး။ တာ၀န္ကို ေရွာင္ၿပီး အခြင့္အေရးကိုသာ ယူတတ္လို႔ သူတို႔ကို “ေခါင္းေရွာင္”လို႔သာ ေခၚပါ တယ္။ ဒီေနရာမွာ ေခါင္းေဆာင္နဲ႔ ေခါင္းေရွာင္ ဘာေတြကြာျခားသလဲဆိုတာ သိရွိဖို႔လိုအပ္ပါတယ္။

“ေခါင္းေဆာင္” ဟာ တာ၀န္ယူတတ္တယ္။ “ေခါင္းေရွာင္”ဟာ အခြင့္ အေရး ယူတတ္တယ္။ “မွန္ နဲ႔ ျပတင္းေပါက္” ဆိုတဲ့ သာဓကေလး တစ္ခုကို ၾကားဖူးပါတယ္။ အဖြဲ႕အစည္းတစ္ခု ေအာင္ျမင္တိုးတက္ လာရင္ “ေခါင္းေရွာင္” ဟာ မွန္ၾကည့္ တတ္တယ္တဲ့။ မွန္ၾကည့္ေတာ့ သူ႕မ်က္ႏွာ သူျမင္ရတာေပါ့။ အဖြဲ႕ အစည္း တိုးတက္လာတာ “ငါ့ေၾကာင့္ကြ” လို႔ အမွတ္ယူတတ္တယ္။ သူက အဖြဲ႕အစည္း တိုးတက္ေနရင္ သာ အမွတ္ယူတတ္တာ။ အဖြဲ႕ အစည္းအခက္ အခဲနဲ႔ ျပႆနာေတြႀကံဳေနၿပီ ဆိုလို႔ရွိရင္ တာ၀န္မယူခ်င္ေတာ့ ဘူး။ ဒီအခါ သူက မွန္ကိုေမွာက္ထားၿပီး ျပတင္းေပါက္ကို ဖြင့္ၾကည့္ပါတယ္။ ၿပီးရင္ ေတြ႕သမွ်လူကို တာ၀န္ လႊဲခ်ေလ့ ရွိတတ္ပါတယ္။ အျပစ္ပံုခ်ေလ့ရွိတတ္ပါတယ္။

ေခါင္းေဆာင္ ဆိုတာကေတာ့ သူနဲ႔ ဆန္႔က်င္ဘက္ပါပဲ။ အဖြဲ႕ အစည္း ေအာင္ျမင္တိုးတက္လာရင္ ေခါင္းေဆာင္က ျပတင္းေပါက္ၾကည့္တယ္။ လူေတြကို အားေပးဂုဏ္ျပဳတယ္။ အခုလို ေအာင္ျမင္လာတာ မင္းတို႔ေၾကာင့္လို႔ ခ်ီးက်ဴးတယ္။ အဖြဲ႕အစည္းမွာ အခက္အခဲနဲ႔ ျပႆနာ ေတြ ႀကံဳလာၿပီဆိုရင္ ေခါင္းေဆာင္ ဟာ မွန္ကိုၾကည့္ပါတယ္။ ငါ့အဖြဲ႕အတြက္ ငါ့မွာ တာ၀န္အျပည့္ ရွိတယ္ဆိုတာ အမွတ္ရေအာင္ေပါ့။ ဒါမွ ေခါင္းေဆာင္အစစ္ျဖစ္မွာပါ။ ျပႆနာႀကံဳလို႔ ေခါင္းေရွာင္ၿပီး တာ၀န္ကို သူမ်ားအေပၚ ပံုခ်တတ္တာဟာ ေခါင္းေရွာင္ေကာင္းေတြ လုပ္ေလ့ရွိတဲ့ အခ်က္ပါ။

အဖြဲ႕အစည္းကို ဦးေဆာင္တဲ့ေနရာမွာ ေခါင္းေဆာင္မႈ ပံုစံေလးေတြ (Leadership Style) အမ်ိဳးစံုရွိပါ တယ္။ ေခါင္းေဆာင္ေကာင္းတိုင္းဟာ လည္း ကိုယ့္အဖြဲ႔အစည္းကို ဘယ္လိုပံုစံ (Style) နဲ႔ ဦးေဆာင္ရ မယ္ဆိုတာ သိရွိေန ဖို႔လိုပါတယ္။ အဖြဲ႕အစည္းရဲ႕ ေရွ႕ဆံုးမွ ဦးေဆာင္ျခင္း၊ အလယ္မွ ဦးေဆာင္ျခင္း နဲ႔ အေနာက္က ဦးေဆာင္မႈေပးျခင္းဆိုၿပီး အၾကမ္းဖ်င္း အေနနဲ႔ မွတ္သားႏိုင္ပါတယ္။

ေခါင္းေဆာင္လုပ္သူဟာ အဖြဲ႕အစည္းအရွိန္ရလို႔ ေကာင္းက်ိဳးေတြနဲ႔ ေတြ႕ ႀကံဳေနခ်ိန္မွာ အေနာက္ကေန ဦးေဆာင္မႈေပးပါတယ္။ အဖြဲ႕အစည္းမွာ အခက္အခဲနဲ႔ ျပႆနာတစ္စံုတစ္ရာ ႀကံဳလာၿပီဆိုရင္ေတာ့ အေရွ႕ ကိုတက္လာၿပီး ေရွ႕ဆံုးက မားမားမတ္မတ္ရပ္တည္ ဦးေဆာင္ပါတယ္။

ေခါင္းေရွာင္သူဆိုတာကေတာ့ အဖြဲ႕အစည္း ေကာင္းစားခ်ိန္မွာ ေရွ႕ဆံုးကေန လက္မေထာင္ၿပီး လူလံုးျပ ေလ့ရွိေပမယ့္ အဖြဲ႕အစည္းမွာ အခက္အခဲ တစ္စံုတစ္ရာႀကံဳလာတဲ့အခါ ေနာက္ဆံုးကိုေျပးၿပီး ေရွာင္ပုန္း တတ္တဲ့သူပါ။ အဓိကကေတာ့ တာ၀န္ယူေျဖရွင္းရဲတတ္ သတ္ၱိမရွိတာေပါ့။ အဖြဲ႕အစည္းအေပၚ စြန္႔လႊတ္ အနစ္နာခံမယ္ဆိုတဲ့ စိတ္ဓာတ္မရွိ တာေပါ့။ ေခါင္းေဆာင္ဟာ ကိုယ္အနစ္နာခံၿပီး အဖြဲ႕အစည္းေကာင္း စား ေအာင္ႀကိဳးစားတတ္ တယ္။ ေခါင္းေရွာင္ကေတာ့ အဖြဲ႕အစည္းကို နစ္နာ ေအာင္လုပ္ၿပီး (နင္းတက္ ၿပီး) ကိုယ္ေကာင္းစားေအာင္ ႀကိဳးပမ္းအား ထုတ္တတ္တယ္။

တာ၀န္ကိုေရွာင္ၿပီး ကိုယ့္အတြက္ပဲ ကိုယ္ၾကည့္တတ္တဲ့ အႀကီးအကဲဟာ ဘယ္လိုမွ ေခါင္းေဆာင္ မတင္ ထိုက္တဲ့သူပါ။ ေခါင္းေဆာင္ မျဖစ္ထိုက္တဲ့ ေခါင္းေရွာင္သူဟာ လိပ္လို လူမ်ိဳးပါ။ လိပ္ဟာ ကိုယ့္ဘက္သာ ကိုယ္ယက္တတ္ၿပီး အႏၱရာယ္အခက္အခဲၾကံဳလာရင္ ေခါင္းကို ၀ွက္ထားတတ္ပါတယ္။ ဒီလိုေခါင္းေဆာင္ မ်ိဳးဆိုရင္ေတာ့ လက္ရွိမွာ အဆင့္တစ္ေနရာေရာက္ေနေပ မယ့္ မၾကာခင္မွာ ေခါင္းေဆာင္အျဖစ္က က်႐ႈံး မွာျဖစ္ပါတယ္။

ေခါင္းေဆာင္လုပ္သူကိုယ္တိုင္က တာ၀န္ေတြေရွာင္၊ ျပႆနာေျဖ ရွင္းမႈေတြ ကို ေရွာင္ဖယ္ၿပီးေနရင္ သူဦးေဆာင္ေနတဲ့ အဖြဲ႕သားေတြ ကိုယ္တိုင္ကလည္း သူ႔လိုပဲ ေခါင္းေရွာင္ေတြျဖစ္လာၾကမွာပါပဲ။ ဒီလို ေခါင္းေရွာင္သူေတြ အဖြဲ႕ အစည္းေတြမွာ ၊ ႏိုင္ငံေတြမွာ မ်ားျပားလာၿပီ ဆိုလို႔ရွိရင္ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္မႈဆို တာ ဘယ္ေတာ့မွ ရွိမွာမဟုတ္ေတာ့ပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္ ေခါင္းေဆာင္ အမည္ခံထားၿပီး တာ၀န္မယူတတ္ တဲ့ ေခါင္းေရွာင္သူ မျဖစ္ေစဘဲ ေခါင္းေဆာင္ေကာင္းေတြျဖစ္ေစဖို႔ က်င့္သံုးရမယ့္ အခ်က္ေလးေတြကို မွ်ေ၀ပါရေစ။

၁။ ေခါင္းေဆာင္ေကာင္းအျဖစ္ ယူထိုက္တဲ့ တာ၀န္ေတြကို သတ္ၱိရွိရွိယူရဲပါ။ ဆင္ေျခဆင္လက္ေတြ ေပးၿပီး တာ၀န္ေရွာင္ဖို႔ မစဥ္းစားပါနဲ႔။ အဖြဲ႕အစည္းရဲ႕ ေကာင္းျခင္း ဆိုးျခင္းဟာ ေခါင္းေဆာင္မွာ တာ၀န္ရွိတယ္လို႔ ခံယူထားပါ။

၂။ အဖြဲ႕အစည္းရဲ႕ ပန္းတိုင္အတြက္သာမက ေနာက္လိုက္ငယ္သားမ်ားရဲ႕ လိုအပ္ခ်က္ေတြကိုပါ တာ၀န္ ယူေျဖရွင္းေပးႏိုင္သူျဖစ္ေအာင္ ႀကိဳးစားပါ။ ဒါမွသာ ေနာက္လိုက္ငယ္သားမ်ားက ေခါင္းေဆာင္ျဖစ္သူကို ယံုၾကည္ ကိုးစားလာၿပီး ေခါင္းေဆာင္ေကာင္းအျဖစ္ အသိမွတ္ျပဳျခင္း ရွိလာမွာျဖစ္ပါတယ္။

၃။ တာ၀န္ကို ေရွာင္တတ္တာဟာ ေခါင္းေဆာင္မႈ က်ဆံုးျခင္းရဲ႕ လမ္းစျဖစ္ တယ္ဆိုတာကို အၿမဲသတိ တရ ရွိေနဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။

၄။ အဖြဲ႕အစည္းရဲ႕ ေရွ႕ကေန မားမားမတ္မတ္ရပ္တည္ၿပီး အဖြဲ႕သားေတြ အားလံုးရဲ႕ စံျပပုဂ္ၢိဳလ္တစ္ ေယာက္ ျဖစ္ေအာင္ ေနထိုင္ပါ။

၅။ တပည့္မေကာင္း ဆရာ့ေခါင္း၊ သားသမီးမေကာင္း မိဘေခါင္း ဆိုသလို အဖြဲ႕အစည္းမေကာင္း ေခါင္းေဆာင္ေခါင္းဆိုတာကို သတိရၿပီး အဖြဲ႕အစည္း အတြက္ အနစ္နာခံ ဦးေဆာင္ႏိုင္တဲ့ ေခါင္းေဆာင္ ေကာင္း ျဖစ္ပါေစ။

Let's Fly Together!

ဖူးေက်ာ္ဇင္ (Future Wave)

JOB seekers Journal Vol.2,No.52
-------------------------------------------------
ကိုမ်ဳိး (lwanmapyay.blogspot.com)

ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် အကြောင်းအရာများ...